Komety i Jan Heweliusz

Strona Małgorzaty Czerniakowskiej

Komety i Jan Heweliusz

Jana Heweliusza rysunki komet

Już od lat pięćdziesiątych Heweliusz interesował się tematyką kometarną, publikując w 1665 roku "Prodromus cometicus".

Rysunki komet z 1665 roku

W 1668 roku wydał "Kometografię" oraz szereg drobniejszych pism. Opisał obserwacje 9 komet.

Rysunki komet z 1668 roku.

Obserwacje komet polegały wówczas prawie wyłącznie na wyznaczeniu ich położenia, a następnie na zbadaniu ich widomej drogi na kuli niebieskiej. Wnioski wyciągane przez Heweliusza z analizy ruchu widomego komet na tle gwiazd były niekiedy błędne. Dopiero Edmund Halley dokonał pomyślnej próby wykorzystania mozliwości analizy matematycznej do obliczania orbit komet. W "Prodromusie" Heweliusz wyraził przypuszczenie, że komety mogą poruszać się po linii przecięć stożkowych. W "Cometographii" pisze o paraboli, lecz przyjmuje także linię prostą. Dając w "Cometographii" tablicę przeglądową komet do roku 1665 przeciwstawia się przypisywaniu im jakichkolwiek astrologicznych czy wieszczbiarskich właściwości, uważając komety za zjawiska ściśle przyrodnicze. W "Cometographii" starał sie stworzyć własną teorię komet, która stanowiła podwaliny dla nowej dziedziny dociekań.

Strona tytułowa publikacji Heweliusza o komecie z 1672 roku

W roku 1672 Heweliusz obserwował nową kometę, której opis pt. Epistola de cometa, Anno 1672.. Gedani observato zadedykował Henrykowi Oldenburgowi.

Frontispis Cometographii

Dnia 22 pazdziernika 1668 roku prezentowano "Cometografię" na zebraniu Towarzystwa Królewskiego w Londynie.

W 1677 roku obserwował Heweliusz dość jasną kometę. Heweliuszowi dopisywała szczęśliwie pogoda, mógł bowiem obserwować ją przez cały czas widoczności na niebie. Kometa ukazała się w Gdańsku dnia 27 kwietnia 1677 roku, Heweliusz obserwował ją do 8 maja t. r. Opis zjawiska i dane obserwacyjne przesłał do sekretarza Royal Society w Londynie Henryka Oldenburga. Oba listy Heweliusza opublikowane zostały w t. 13 "Philosophical Transactions"(Londyn 1677). Opis tej komety jest także zawarty w osobnym druku pt. "Johannis Hevelii epistola ad amicum de cometa anno MDCLXXVII, Gedani Observato". Spośród licznych dzieł Heweliusza uchodzi on za szczególną rzadkość.

Tablica ku czci Jana Heweliusza przed pomnikiem astronoma wg projektu J. Szczypki

W 1682 roku pojawiła się ponownie kometa Halley a. Heweliusz obserwował ją od 26 sierpnia do 17 września 1682 roku w nowym własnym obserwatorium. Wyniki opublikował w "Philosophical Transactions" i na łamach "Acta Eruditorum".



Jan Heweliusz (1611-1687)



Kometografia (1668), SBC cyfrowa

W 350. rocznicę wydania "Selenografii" Jana Heweliusza

Leonard Euler i Polska (w 300. rocznicę urodzin Leonarda Eulera)

Katalog gwiazd Jana Heweliusza

Polskie Towarzystwo Astronomiczne

URANIA

Wyszukiwarka GOOGLE

Związki króla Stanisława Augusta z Royal Society

Gedanensia

HEWELIANUM

Strona Ewy i Małgorzaty Czerniakowskiej

Strona autorki

Pomnik Jana Heweliusza przed Ratuszem Staromiejskim w Gdańsku

Nagroda naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza

Laureaci Nagrody im. Jana Heweliusza

Wizerunek Jana Heweliusza na hotelu Radisson Blu w Gdańsku (Długi Targ 19)

Pomnik Jana Heweliusza i widok na mapę nieba

Historia komet

Oficjalny Portal Obchodów Roku Jana Heweliusza 2011

Rok 2011 - Rok Jana Heweliusza

Kogut Jana Heweliusza na Jarmarku w 2010 roku

Pokaz zaćmienia Słońca w Gdańsku w dniu 4 I 2011 r.(MHMG)


Copyright by Małgorzata Czerniakowska, Gdańsk 2001-2016